Samoocena i poczucie własnej wartości

W dzisiejszym świecie, rzec można, wszystko ma swoją cenę. Dookoła bombardują nas reklamami, ofertami, rzekomo nie do odrzucenia. Są jednak takie wartości, za które nie zapłaci się kartą czy gotówką. Jedną z nich jest człowiek. Dziś nie skupię się na tym kim jesteśmy w oczach innych, lecz na własnym postrzeganiu. Zacznę naukowo, skończę osobiście.

Definicja samooceny

Na początku przytoczę ogólne definicje, a potem wyrażę własne zdanie. Według A. Brzezińskiej na obraz własnej osoby składają się: wiedza o samym sobie, ideał własnej osoby i samoocena. Zajmijmy się zatem ostatnim.
J. Kozielecki samoocenę rozumie jako sądy wartościujące, dotyczące „specyficznych cech człowieka, takich jak:

  • właściwości fizyczne (wygląd, zdrowie),
  • cechy osobowości (zdolności twórcze, dojrzałość emocjonalna, struktura motywacji),
  • stosunki z innymi ludźmi (miejsce w rodzinie, atrakcyjność społeczna)”.

Często uogólnioną samoocenę nazywa się poczuciem własnej wartości. Istnieją subiektywne (wewnętrzne) oraz obiektywne (zewnętrzne) kryteria samooceny. Najbardziej prawidłowo jest wtedy, gdy idą one w parze. Brać pod uwagę można porównywanie się do innych osób lub do wzorca, ideału, do którego się dąży. Przedmiotem oceny własnej mogą być również:

  • czyny (postąpiłem prawidłowo czy nie),
  • konkretne wydarzenia (moja sytuacja pogorszyła się lub polepszyła),
  • zachowania się innych wobec mnie (wywołuję sympatię czy antypatię).

Samoocena zmienia się z upływem lat, co ma związek z dojrzewaniem w różnych sferach, zdobywaniem nowych doświadczeń, dostosowywaniem do nowych sytuacji.

Rodzaje samooceny wg L. Niebrzydowskiego

  1. Samoocena niestabilna – zaburzona, zmieniająca się często np. zależnie od opinii ludzkiej lub jeszcze nieukształtowana, charakteryzuje się wahaniem w określaniu poziomu swoich aspiracji oraz działaniem pod wpływem emocji i sytuacji.
  2. Samoocena stabilna:
    A. Samoocena adekwatna – zgodna z realnymi  właściwościami i możliwościami i jednostki.
    B. Samoocena nieadekwatna:
    – zawyżona
    – przecenianie własnych umiejętności, zbytnia pewność siebie, brak samokrytycyzmu,
    – zaniżona – niedocenianie się, lęk przed niepowodzeniami, brak wiary we własne możliwości.

Przyczyny samooceny

  1. Braki obiektywne – tj. zauważalne defekty, np. oszpecona twarz, niski wzrost.
  2. Braki nieistniejące, czyli urojone.
  3. Niezgodność wysokiej pozycji społecznej lub zdobytego uznania z faktycznymi możliwościami danej jednostki.
  4. Doznanie niepowodzenia i groźba odrzucenia w okresie dzieciństwa.

Zatem, jak wynika z powyższego, o samoocenie decydują czynniki zewnętrzne i wewnętrzne. Jednakże warto pamiętać o tym, że całe życie nie możemy szukać winnego temu, że czujemy się źle ze sobą.

Ja jestem przykładem osoby ze stabilną, adekwatną samooceną. Znam swoją wartość i nie jest ona zależna od ludzkiej opinii. Jednak nie zawsze tak było. Pracowałam nad tym przez żmudne lata. Kosztowało mnie to wiele bólu i osobistych porażek. Dziś wiem, że było warto.

Samoakceptacja to coś takiego, co wpływa na wszystkie nasze sfery funkcjonowania. To ona decyduje w dużej mierze o relacjach z innymi, tworzeniu lub nie związku partnerskiego (gdzie czujemy się na równi z tą drugą osobą), a nie zależnościowego. To właśnie samoocena pozwala nam lub nie być pewnym siebie w pracy, autobusie, sklepie, tramwaju, na rozmowie kwalifikacyjnej, siłowni. Pozwala nam oglądać świat przez jakiś pryzmat i to od nas zależy jaki. Czy będzie to czarne szkiełko, wykrzywiające nam nawet czasami samych siebie w lustrze czy będzie to szkło kolorowe, które pokaże nam, że życie ma barwy?

Jeśli akceptujesz siebie, akceptujesz też innych. Bardzo często Ci, którzy bardzo krytykują innych i potępiają ich za to, co robią, jak wyglądają i co mówią, mają problem z tym, żeby akceptować siebie. Może i kiedyś sama taka byłam, lecz teraz mam świadomość tego, że najważniejszą osobą, która powinna doceniać własne poczynania, jestem ja sama.

Jako coach rozwoju osobistego, mam przyjemność pracować z osobami, które postanawiają coś w życiu zmienić, osiągnąć jakiś swój cel. Nierzadko dochodzi do odkrycia, że to właśnie niska samoocena jest przyczyną większości niepowodzeń. Jeśli nie jest to kwestia do przepracowania na psychoterapii (np. osoba przeżyła traumę), zawsze chętnie podejmuję się zadania. I tak, najważniejsze by odpowiedzieć sobie samemu na pytanie czym jest samoakceptacja, jakie ma podłoże? Nie, według Niebrzydowskiego czy Brzezińskiej. Co to oznacza dla Ciebie? W coachingu zawsze chodzi o to, by każdy tworzył własne definicje różnego typu wartości. Od zawsze powtarzam, jest to coś nad czym pracuje się latami, nie w ciągu jednej doby.

Gdybym mogła, życzyła bym każdemu, kto tego potrzebuje, by podjął się takiej pracy nad sobą. Zupełnie inaczej się funkcjonuje wiedząc jakie ma się realne możliwości i kim się jest.

Literatura:

Reykowski J., Obraz własnej osoby jako mechanizm regulujący postępowanie.
Brzezińska A., Struktura obrazu własnej osoby i jego wpływ na zachowanie.
Niebrzydowski L., Psychologia wychowawcza.
Grabowiec A., Samoocena dzieci krzywdzonych w rodzinie.

5 uwag do wpisu “Samoocena i poczucie własnej wartości

  1. nowy

    Ja niestety mam niska samoocenę. Pochodze z biednej rodziny i żyło sie cięzko. Czułem strach co będzie dalej jak sobie poradzimy. Wstydziłem sie tego że jestem biedny czułem sie kims gorszym. Do dzis ma 30 lat ten strach o jutro ciągle mi towarzyszy. Skończyłem studia alle nic nie osiągnąłem. Jestem od zawsze samotny , nie mam dziewczyny bo myśleę że nie jestem żadnej wart, bo co ja mógłbym jej dać. Czasami wstydzę sie nawet swoich potrzeb.

    Lubię to

  2. Asia

    zmień czarne okulary na kolorowe. Jest bardzo duzo samotnych dziewczyn dla ktorych nie liczy sie to ile pieniedzy jej dasz a jak bardzo bedziesz ja kochal. My kobiety to milosci potrzebujemy 🙂 Jestes po studiach to znaczy, ze nie glupi z ciebie chlopak a takich dziewczyny tez lubia. Rozejrzyj sie w okol siebie a znajdziesz ta jedyna, ktora pomoze ci z twoja samoocena. Tez mialam niska samoocene zanim znalazlam meza 🙂 kocham go nad zycie i nie oczekuje od niego luksusow bo najwazniejsze jest aby miec szczesliwa rodzinke 😉 zycze ci abys i tobie ktos pomogl z twoja samoocena. Najlepiej zeby to byla ladna i mila dziewczyna. Pozdrawiam Asia 😉

    Lubię to

  3. Artur

    Każdego ranku jak stajesz pierwsze co musisz zrobić to powiedzieć sobie ” znów sie zaczyna piękny dzień”, i zawsze szukaj coś dobrego w tym dniu! Drugie co jest ważne to nigdy nie lataj myślami do tyłu(straciłem super prace, dziewczyna mnie rzuciła, zmarnowałem wczorajszy dzień). Niemyśl o przyszłości a żyj dziśiejszym dziem i staraj sie wykorzystać go jak najlepiej! I co jeszcze jest ważne w życiu stawiać sobie coraz większe cele! I pamiętaj że każdy z nas jest równy:)))))))))))))))

    Lubię to

  4. Pingback: Jak zwiększyć samoocenę i poczucie własnej wartości? Cz. I – Iwona Turzańska

  5. Pingback: Za co kochasz samego/samą siebie? – Iwona Turzańska

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s