Asertywność – czyli jak być asertywnym?

Już dawno temu Leonardo da Vinci zwykł mawiać: „Lepiej powiedzieć NIE na początku, niż na końcu”. Dziś porozmawiamy o asertywności. Wbrew pozorom nie jest ona tylko odmawianiem, jest to natomiast:

  • Umiejętność mówienia „Nie”
  • Umiejętność mówienia „Tak”
  • Poczucie własnej wartości – Jestem Ok
  • Szacunek dla samego siebie oraz innych
  • Pewność siebie
  • Skuteczność zachowania
  • Umiejętność respektowania swoich praw ( w domu, sklepie, pracy)
  • Umiejętność przyjmowania krytyki i pochwał (bez lęku, stresu, poczucia winy)
  • Umiejętność wyrażania uczuć i opinii (wobec przełożonych i podwładnych, w życiu osobistym)
  • Stanowczość, pewność siebie

Przede wszystkim należy zdać sobie sprawę, że ludzie prezentują trzy rodzaje postaw: agresywną, uległą i asertywną.

  1. Postawa agresywna – osoba prezentująca ten typ postawy uwzględnia swoje potrzeby, natomiast nie liczy się z innymi.
  2. Postawa bierna (uległa) – polega na respektowaniu praw innych, bez szanowania potrzeb własnych.
  3. Postawa asertywna jest szanowaniem swoich potrzeb, jak i potrzeb innych, czyli stanowi balans.

Zastanówmy się zatem w jakich sytuacjach najczęściej potrzebujemy asertywności. Jako dorośli – od sytuacji, kiedy szef wyda nam polecenie, poprzez relacje z bliskimi próbującymi wywrzeć na nas wpływ, aż po codzienne, z pozoru banalne momenty, gdy ktoś nam się wpycha w kolejkę w sklepie.

Jako dzieci i nastolatkowie również nieustannie zmagamy się z wykonywaniem poleceń, a wcale nie jest to takie łatwe rozpoznać zamiary tych, którzy nam je dają. Bo przecież jest różnica między słuchaniem rodzica proszącego o posprzątanie pokoju, a kolegi kolejny raz proszącego o pieniądze. Poza tym wzmacnianie postaw asertywnych odgrywa kluczową rolę w profilaktyce uzależnień i przemocy.

Na szczęście, mam dobrą wiadomość! Nikt nie rodzi się asertywnym! Asertywność jest umiejętnością, którą można w sobie wyćwiczyć. Jako coach rozwoju osobistego niejednokrotnie prowadziłam sesje właśnie w tej tematyce, więc powiem jakie ja mam przemyślenia.

Po pierwsze – zadaj sobie pytanie: czy znasz swoje prawa?

  • prawo do wyrażania swojego zdania,
  • prawo do wyrażania uczuć,
  • prawo do kulturalnego traktowania,
  • prawo do sprawiedliwego traktowania,
  • prawo do popełniania błędów,
  • prawo do proszenia o to, czego chcemy,
  • prawo do mówienia „nie wiem”,
  • prawo do mówienia „nie rozumiem”,
  • prawo do radości,
  • prawo do pozytywnego myślenia o sobie,
  • prawo do sympatii i szacunku innych,
  • prawo do protestowania, mówienia „nie”, „nie zgadzam się z tym’,
  • prawo do podejmowania decyzji i ponoszenia skutków,
  • prawo do odnoszenia sukcesów
  • prawo do swojej prywatności,
  • prawo do zmiany zdania
  • prawo do decydowania, czy chcemy się angażować w problemy innych ludzi,
  • prawo do dokonywania wyborów,
  • prawo do dysponowania swoim ciałem, czasem i własnością,
  • prawo do wyrażania opinii i przekonań,
  • prawo do marzeń, pragnień i potrzeb,
  • prawo do niezależności i nieingerencji innych,
  • prawo do przebywania w samotności.

Po drugie – stwórz listę sytuacji, w których najczęściej masz trudność z postawami asertywnymi – być może irytuje Cię współlokator, który nieustannie rzuca rasistowskimi, chamskimi żartami albo koleżanka z pracy, która wiecznie zrzuca na Ciebie własne obowiązki. A może koledzy Ci dokuczają, bo nie dopuszczają Cię do głosu, gdy mówią o ostatnim meczu piłki nożnej?

Po trzecie – jak chciałbyś/chciałabyś zareagować? Np. chcę, by mój współlokator wiedział, że nie lubię tego typu żartów, a koleżanka z pracy, że ledwo wyrabiam ze swoją pracą.

Po czwarte – przygotuj się. Ja zawsze zadawałam zadanie domowe, by asertywne postawy ćwiczyć najpierw z osobami, z którymi mamy dobry kontakt lub nawet przed lustrem. Pamiętaj ważne jest, by mówić to stanowczo, z pewną siebie postawą ciała. Jeśli powiesz cicho w pozycji skulonej, że coś Ci się nie podoba – mało osób potraktuje to poważnie.

Warto przygotować sobie gotowe teksty, które mogą znaleźć zastosowanie w pojedynczych sytuacjach, ale też przydawać się w różnego typu sytuacjach. Przypomnę tylko, że asertywność nie polega na odmawianiu „mimo wszystko” czy dla zasady, tylko uwzględnianiem praw swoich i innych. Asertywność zatem będziemy dzielić na:

  1. ODMAWIANIE
    „Nie, dziękuję” (jakże proste i trudne zarazem!)
    „Nie dam Ci pieniędzy, ponieważ sam mam mało”
    „Nie pożyczę Ci książki, bo sama jej teraz potrzebuję”
    „W tym zakresie nie pomogę Ci, uważam, że tę sprawę z Adamem powinnaś rozstrzygnąć sama”
    „W tej chwili jestem zajęty, ale mogę ci pomóc za pół godziny”
  2. PROŚBA
    „Czy mógłbyś to dla mnie zrobić?”
    „Mam ważne zadanie do wykonania. Proszę pozwól mi się skupić”
    „Proszę pozwól mi skończyć moją wypowiedź”
  3. PRZYJĘCIE KRYTYKI
    „Rozumiem, następnym razem bardziej się postaram”
    „Wiem, ja też tak myślę”
    „Zgadzam się z tą opinią”
  4. NIEPRZYJĘCIE KRYTYKI
    „Mam na ten temat inne zdanie”
    „Nie zgadzam się z Tobą”
    „Owszem, popełniłam błąd, jednak pracuję tu od niedawna i mam prawo czegoś nie wiedzieć”
    „Nie zgadzam się z Twoją opinią, zrobiłem prezentację najlepiej, jak potrafiłem”
  5. PRZYJĘCIE POCHWAŁY
    „Dziękuję, bardzo się starałem”
    „Dziękuję, wiem, że to moja zasługa”
    „Miło mi to słyszeć”
    „Cieszę się, że Ci się podobało”
  6. NIEPRZYJĘCIE POCHWAŁY
    „Nie zgadzam się z Twoją opinią”
    „Jestem innego zdania”

Niestety, zdażają się także ludzie, którzy nie przyjmują odmowy i usilnie drążą dany temat czy namawiają. Ja nauczyłam się mówić wówczas”

  • „Widzę, że ta rozmowa nie prowadzi do żadnych wniosków, lepiej będzie, gdy ją zakończymy”
  • „Nie piję alkoholu/nie jem słodyczy, gdy będę chciała, poczęstuję się”
  • „Nie piję alkoholu/nie jem słodyczy i nie mam obowiązku ci się tłumaczyć dlaczego”
  • „To moja osobista sprawa, nie chcę o tym rozmawiać”

Źródła:

http://www.antczakwf.republika.pl/cele_lekcji.html

http://www.modm.bialystok.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=643:agresywnie-ulegle-czy-asertywnie&catid=37:wychowanie&Itemid=15

 

3 uwagi do wpisu “Asertywność – czyli jak być asertywnym?

  1. Pingback: Rzecz o asertywności – Iwona Turzańska

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s